Bunkers in Duitsland: ‘Schwere Gefechtsgebäude’ – Flaktürme IV in Hamburg

Flakturm IV – Luftabwehr- und Luftschutzbunker in Hamburg op de Heiligengeistfeld | foto Google

In Hamburg staat dit merkwaardige en reusachtige gebouw. Het doet denken aan een gigantische burcht maar wie op de details let merkt al gauw op dat dit geen middeleeuws  bouwwerk kan zijn. Het bestaat voornamelijk uit gewapend beton, iets wat in de Middeleeuwen niet bekend was als bouwmateriaal.

Het is een Flakturm, een betonnen bunker met opstelling voor luchtdoelgeschut. Flak is een afkorting voor Flugabwehrkanone (ook wel Fliegerabwehrkanone), luchtdoelartillerie. Het was tegelijkertijd ook een schuilkelder voor de plaatselijke bevolking en bood plaats aan 20.000 mensen! En waardevolle spullen! Het  dak is 3,8 m dik, de muren 2,6 m bestaand uit gewapend beton en bestand tegen de bommen die de geallieerden destijds dropten. Het geheel is een zelfdragend constructie en werd onder supervisie van Albert Speer gerealiseerd. De bunker bestond uit 6 verdiepingen, inclusief de begane grond. Hoe de verschillende etages werden gebruikt verschilde per toren en plaats. De munitiekamer werd ondergebracht op de begane grond en middels een kettinglift werd de munitie naar het gevechtsplatform gehesen. In de Duitse propaganda werd het bestempeld als ‘Wunderwaffe’.

De gevechtstoren (G-Türme) was uitgerust met 4 stuks 12.8 cm Flak Zwilling 40 geschut (dus feitelijk 8 stuks). De secundaire wapens bestonden uit 16 stuks 20, 30 en/of 37 mm geschut per hoek, waaronder 20mm Flak 400 (Vierling).

Verderop stond een L-Türme (Leittürme) met detectieapparatuur en andere installaties om zo vroeg mogelijk het naderend onheil te kunnen localiseren en door te geven aan de commandant van de G-turm (Gefechtstürme). Het had dezelfde uitstraling en hoogte, maar was in oppervlakte kleiner. Eerst heette het nog ‘Befehlstürme’, maar dat werd later gewijzigd in ‘Leitturme’. een equivalent van een vuurgeleidingsbunker bij kustbatterijen.

De Leittürme diende minstens 300 meter van de gevechtstoren te staan om te voorkomen dat de werking van de apparatuur zou worden beïnvloed door het geschut, maar ook om te voorkomen dat zichtwaarneming werd verstoord door de rookontwikkeling dat bij het vuren van de Flaks ontstond.

Kommandogerät | By Bukvoed [CC BY-SA 3.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], from Wikimedia Commons
Horchgerät waarmee de vliegtuiggeluiden op grote afstand konworden waargenomen om zodoende de positie vast te stellen.

Verder werd de L-Türme uitgerust met Kommandogerät (zie kleurenfoto hierboven), 1 Flakmessgerät (hieronder), 1 Horchgerät (foto hierboven om geluid op te vangen), 1 Flak schijnwerpers (alleen als er sprake was van uitval van het vuurgeleidingssysteem (Feuerleitgeräts). Met de Kommandogerät kon het doel worden bepaald en de coördinaten doorgegeven worden aan de G-Türme.

De G-turm had een afmeting van (lxbxh) 70,5 x 70,5  x 39 meter, terwijl de L-Toren – 50 x 23 x 39 meter.

De hoogte was gekozen om boven de bomen uit te komen van het park in Berlijn waar de eerste Flaktürme werd gebouwd.

Alleen de gevechtstoren bevat 100.000 m3 beton, 10.000 ton staal en kostte 45 miljoen Reichsmark. Bij de bouw werd gevangenen en krijgsgevangenen ingezet (dwangarbeid). Er werd dag en nacht aan de torens gewerkt.

Funkmessgerät | radiopeilapparatuur

 

De Flakturm in Hamburg na de capitulatie van Duitsland | Foto Bundesarchiv

Nadat Engeland de oorlog had verklaard aan Nazi-Duitsland en in mei 1940 de RAF de eerste bombardementen uitvoerde op Berlijn gaf Adolf Hitler het bevel om dergelijke bunkers te bouwen. Uiteraard eerst in Berlijn, in de wijk van de regeringsgebouwen. later ook in Hamburg (belangrijke marinewerf en haven voor o.a. U-boten). Ook in Wenen staan Flakturmen, o.a. een ronde in plaats van een vierkant bouwwerk.

Door heel Duitsland zijn tientallen zogeheten Hochbunkers te vinden in de steden en dorpen. Dat waren schuilkelders voor de plaatselijk bevolking. Veel van deze Hochbunkers zijn omgebouwd voor bewoning. Ook de Flakturm in Hamburg wordt nu bewoond.

Opblazen

De geallieerden (inclusief de Russen) hebben na de oorlog nog geprobeerd de Flaktürme in Berlijn op te ruimen. Dat mislukte een aantal keren. Eerst werd er 20 ton springstof aangebracht wat alleen maar stof- en gruiswolken teweegbracht bij de detonatie. De hoeveelheid springstof werd opgevoerd in de daaropvolgende keren. Pas jaren later bij de vierde poging en met 40 ton aan springstof lukte het de bunker op de knieën te krijgen. Het was ook meteen de laatste keer dat dit gebeurde want de Leit-turm in Berlijn staat er nog en de Flaktürme in Hamburg en Wenen ook. In Berlijn zijn nog wel de fundamenten terug te vinden  van de G-türme.

De foto hieronder is gemaakt op de G-türme van de FLAK-installatie in Berlijn. Munitie wordt uit de lift gehaald en naar de Flak gebracht. Op de foto ernaast dezelfde toren bovenaan en daaronder de Leittürme maar dan na de capitulatie van Duitsland.

In onderstaande video is goed te zien wat er van Hamburg was overgebleven drie jaar na de oorlog. In kleur

Tekst GvKSr

Auteur: Admin AVC GvKSr

CEO AVC NLD

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.